Харизматичниот поранешен министер за финансии, и угледен професор по економија во Атина, Јанис Варуфакис, кој во светот годишно држи многу предавања како омилен професор на новите генерации смета дека – „Секој режим има своја легитимина приказна„.
„Да го погледнеме капитализмот. Приказната беше дека никој не ги сака капиталистите. Но, ако го имате пазарот, а пазарот е конкурентен, и ги имате месарот, пекарот и пиварот, трите професии што ги спомнува Адам Смит во „Богатството на народите“, и секој од нив се грижи за себе, тие ќе ѝ обезбедат на заедницата најдобар леб, најдобро пиво и најдобро месо по најниски цени!? Не затоа што тие се грижат за нив според најдоброто од јавноста. Туку затоа што и во грижата за себе, тие се грижат за јавниот интерес на најдобар можен начин. Со други зборови, јавниот интерес најдобро се служи кога никој не се обидува да му служи„, вели Варуфакис.
Тоа беше оригиналната приказна која го легитимирање на капитализмот.
Но, поимот за конкурентен капитализам на кој Адам Смит мислеше умре околу 1870-1880 година. Во време кога електромагнетите беа користени за Втората индустриска револуција за создавање телеграфски системи. Подоцна со Едисон и електричната енергија.
Тие компании не можеа да бидат конкурентни. Тие беа монополи!
Така оди идејата за пиварот, пекарот и месарот. И го заменуваат Џенерал Електрик, Форд, а денес Гугл, Фејсбук, Амазон … Но, тоа не е конкурентен капитализам. Тоа е пазар на монополисти. Бидејќи компаниите се огромни, им требаат многу пари за да се финансираат.
Така банките се консолидираат. Значи, имате мега банки и мега компании. Начинот на кој монополскиот капитализам еволуираше го создаде „социјализмот за банкарите и за многу богатите„. И арената на неограничениот пазар за многумина.
Значи, за многу лица и компании – кога имаат профит, тоа е нивен профит! Но, кога имаат свои загуби, општеството мора да им даде пари!? Сега ова ни сега не функционира. Долг од 18 трилиони и 18.000 милијарди долари сега добива негативни каматни стапки. Тоа е симптом дека нешто спектакуларно не е во ред со капитализмот.
Но, нашата работна задача не е да го спасиме капитализмот за капиталистите. Нашата работа е да го стабилизираме капитализмот. И да ја искористиме неговата стабилизација како основа врз која ќе изградиме алтернатива на капитализмот.
Тогаш можеме да започнеме со вториот разговор: Што доаѓа по капитализмот? Како ќе изгледа пост-капитализмот?
Овде постои еден мит. Митот е дека богатството го произведува индивидуално приватниот сектор и дека државата доаѓа и го оданочува. Значи, државата е „лошиот човек„ што доаѓа и им одзема пари на приватниците што произведуваат работи.
Но, светот не функционира така. Сите ние произведуваме вредност заедно, колективно. Тогаш некои многу паметни и моќни приватници таа вредност ја користат и „оданочуваат„, и тие стануваат олигарси.
Ова има екран на допир. Има GPS систем. Има Wi-Fi систем. Се што само спомнав е произведено од државата. Секој пат кога ќе влезете во вашиот пребарувач, Google, и барате нешто, вие го зголемувате и додавате нова вредност на капиталот на Google.
Кога го носите телефонот со вас, кога возите, тогаш Google Maps знае колку луѓе има на секоја улица. Така го прави црвено. Апликацијата станува покорисна за вас бидејќи знаете каде е пренатрупана. И така, луѓето таму придонесуваат за зголемување на капиталот на Google. Со други зборови, ние произведуваме капитал колективно. Но, профитот го добива само Google.
Значи, она што го предлагаме е нешто многу едноставно: секоја компанија треба да придонесе 10% од своите акции во фонд за социјална помош што собира дивиденди. А дивидендите потоа се делат на секој граѓанин.
На почетокот, парите што течат на секој од нас ќе бидат многу малку. Но, колку повеќе производството е автоматизирано, толку повеќе роботи се користат. Колку се поголеми приходите и дивидендите на овие компании, толку повеќе пари одат кај луѓето. И ако почнеме од 10%, би можеле да го притиснеме на 20%, 30%. И размислете за тоа, границата е 100%. Тоа е комунизам без држава. Комунизам без комунисти. Ѕвездени патеки. Сите ние ја поседуваме машинеријата. Машината работи за сите нас.
И потоа ќе седнеме овде и ќе водиме филозофска дискусија.
Преземено од: Kapital.mk