Крај на војната во Украина! Зошто? Затоа што САД така рекле!? Затоа што Велика Британија дополнително ја „зачини“ ситуацијата со тоа што на почетокот на април го испрати Борис Џонсон во Украина да „објасни“ се. И ако вашата безбедност е во рацете на Борис Џонсон, Господ на сите ќе ни помогне. Со Кит Стармер, изгледа, е уште полошо.
Борис Џонсон објасни (може да го побарате и на интернет) дека се работи за западна хегемонија. Не се работи за Украина, туку за зачувување на западната хегемонија. Мајкл и јас се сретнавме во Ватикан со група во пролетта 2022 година, каде што во заеднички документ изјавивме дека ништо добро не може да излезе од оваа војна за Украина. Рековме дека треба веднаш да преговараме, бидејќи сè што е потребно ќе донесе огромни жртви, ризик од нуклеарна ескалација и веројатна загуба на војната за Украина.
Еве, до вчера тој проект пропадна. Идејата беше Русија едноставно да се повлече. Идејата цело време беше: „Русија нема да се осмели да се спротивстави“, како што тврдеше Бжежински уште во 1997 година. Американците мислеа дека ги држат сите адути и дека ќе победат со блефирање. Тие веруваа дека Русите навистина нема да се борат, дека нема да се мобилизираат. Веруваа дека ќе ги исклучат санкциите на СВИФТ, економските санкции исто така, дека ќе ги скршат ракетните системи HIMARS или ATACMS, а потоа и ловците Ф-16… Ова го слушам 70 години, и го следам последниве 56. Секој ден зборуваат глупости.
Тоа е мојата земја, мојата влада. Знам се во детали. Многупати ги молев Украинците – имам некаква историја на соработка со нив, не е дека целта ми беше да се спротивставам на Украина, напротив, таму бев советник, искрено бев на нивна страна – им реков: „Спасете животи, зачувајте суверенитет, зачувајте територија. Бидете неутрални, не слушајте ги Американците“. Ја цитирав познатата изрека на Хенри Кисинџер: „Да се биде непријател на САД е опасно, но да се биде пријател на САД е катастрофално“. Истото важи и за Европа. Јас сум тажен.
Во лицето на силните геополитички пресврти, кога стратешките сојузи секојдневно се преоценуваат, и се дискутира за иднината на цели континенти, ретко кој успева да понуди толку сеопфатен и искрен увид како што тоа го прави Џефри Сакс.
Неговата презентација за меѓународните предизвици, претставена овде во целост, комбинира децениско лично искуство – стекнато со работа со владите низ Источна Европа, поранешниот СССР и САД – со длабока анализа на политичката реалност. Оваа комбинација на стручност и непосредно сведочење му дава на говорот необична моќ и релевантност.
На 19 февруари годинава (2025) во својот говор во Европскиот парламент на настанот наречен „Геополитика на мирот“, организиран од поранешниот помошник генерален секретар на ООН и актуелен претставник на германската БСВ во Европскиот парламент, Михаел фон дер Шуленбург, Сакс директно се осврна на актуелните конфликти и геополитичките игри на големите сили. Тој не зборува во дипломатски ракавици, туку отворено ги прозива американските, европските и руските потези кои доведоа до денешната криза. Во исто време, тој се залага за посилна, понезависна и помирна европска надворешна политика, нагласувајќи дека токму Европа – со оглед на нејзините економски и вредносни основи – може и треба да понуди поодржлив пристап кон светските проблеми.
Во продолжение на овој текст Капитал ви ја пренесува неговата презентација.
Станува збор за текст во кој од прва рака можете да прочитате како растеше американската униполарност, зошто Европа се најде во подредена позиција и кои конкретни чекори се неопходни за да се избегнат понатамошни војни.
Затоа проследете ја анализата на Сакс. Тој, како и сите ние, прашува каде одиме и што можеме како општество да направиме за да обликуваме помирна и праведна иднина.
Американската надворешна политика
Таква надворешна политика САД имаат повеќе од 40 години. Во последно време повеќе од 30 години. На почетокот на 1990-тите и распадот на Советскиот Сојуз, САД заклучија дека сега владеат со светот и дека не треба да обрнуваат внимание на ничии позиции, „црвени линии“, безбедносни ставови, меѓународни обврски или рамки на ООН. Жал ми е што го кажувам тоа отворено, но сакам да разберете.
Во 1991 година, многу се трудев да му помогнам на Горбачов, кој мислам дека беше најголемиот државник на нашата модерна ера. Неодамна прочитав архивиран документ на Советот за национална безбедност за мојот предлог за финансиска стабилизација и реформи во Советскиот Сојуз. Во тој документ можете да видите како американските функционери, вклучително и некои мои поранешни колеги од Харвард, го исмеваа и го отфрлија тој мој предлог со коментар „ќе го направиме само минимумот потребен за да спречиме катастрофа, но ништо повеќе, бидејќи немаме интерес да помогнеме“.
Кога Советскиот Сојуз се распадна во 1991 година, тој став само дополнително се зајакна. Можев да наведам многу примери и документи, но главната идеја беше: „Ние сега владееме со светот. Чејни, Волфовиц и многу други веруваа дека светот сега стана американски и дека ќе правиме што сакаме. Ќе „исчистиме“ сè од советското наследство, ќе ги уништиме преостанатите сојузници како Ирак и Сирија… И таква надворешна политика САД диригира цели 33 години.
Европа плати висока цена поради тоа. Така е, бидејќи Европа во овој период – колку што можам да видам – немаше своја надворешна политика. Нема глас, нема единство, нема јасност за европските интереси. Има само американска лојалност.
Да … имаше моменти на несогласување, на пример во 2003 година, кога Франција и Германија се спротивставија на војната во Ирак, која САД ја започна со заобиколување на Советот за безбедност на ООН. Таа војна, очигледно, била директно испланирана од Нетанјаху и неговите колеги во американскиот Пентагон. Ние не тврдиме дека ова беше само координирана акција. Велам дека тоа беше отворена војна, водена од интересите на Израел. Состанокот го координираа Пол Волфовиц и Даглас Фејт заедно со Нетанјаху. И тоа беше последен пат кога Европа имаше глас. Тогаш разговарав со европските лидери и тие многу јасно го изразија своето противење, што беше одлично. Но, Европа тогаш го загуби секој глас, особено во 2008 година.
Проширување на НАТО
Така се одвиваа нештата од 1991 до 2008 година. САД одлучија дека униполарноста ќе значи проширување на НАТО од Брисел до Владивосток, чекор по чекор, без крај. Тоа би бил американски униполарен свет. Ако сте играле „Ризик“ како дете, тогаш ова е логиката: САД сакаат да имаат воена база на секој дел од таблата. Секоја земја без американски воени бази се доживува како закана. Неутралноста е валкан збор во американскиот политички речник.
Таа одлука беше формално донесена во 1994 година, кога претседателот Клинтон потпиша план за проширување на НАТО на исток. Запомнете дека на 7 февруари 1991 година, Ханс-Дитрих Геншер и Џејмс Бејкер разговараа со Горбачов. Геншер потоа одржа прес-конференција на која изјави: „НАТО нема да се движи понатаму на исток, нема да го искористиме распаѓањето на Варшавскиот пакт“.
Разберете, дека таа изјава тогаш имаше законска тежина. Не беа само усни гаранции. Стануваше збор за преговори околу обединувањето на Германија, и крајот на Втората светска војна. Беше договорено НАТО да не се помести ниту „педала“ на исток, а тоа беше експлицитно наведено во бројни документи. Само пребарајте ги страниците на Архивата за Национална Безбедност на Универзитетот Џорџ Вашингтон и таму ќе пронајдете куп документи.
Таму постои дел: „Што Горбачов слушна за НАТО“. Архивските записи се многу јасни.
Во 1994 година беше донесена одлука НАТО да се прошири сè до Украина. Тоа не е одлука само на оваа или на една администрација. Тоа е проект на американската влада кој трае повеќе од 30 години. Во 1997 година, Збигњев Бжежински ја напиша „Големата шаховска табла“.
Тоа не беше само негова лична работа, туку објаснување на американската стратегија во тоа време пред јавноста. Книгата го опишува симултаното ширење кон исток, и на Европа, и на НАТО. Бжежински конкретно размислува како Русија ќе реагира на тоа проширување.
Јас лично го познавав Бжежински. Беше паметен човек и многу приспособлив, ми помагаше додека ја советував Полска. Но, тој направи грешка на многу начини.
Во 1997 година тој детално напиша зошто Русија нема да има друг избор освен да се согласи на проширување на НАТО и Европа на Исток. Тој објасни зошто Русија нема да се сврти кон Кина – „тоа е незамисливо“ – ниту кон Иран, и дека нема друга судбина освен „европска ориентација“. Како што Европа се шири, Русија нема да може да го спречи тоа. Тоа е повторно една од американските „стратешки“ оценки.
Затоа не е ни чудо што постојано сме во војна кога таквите „стратези“ постојано погрешно проценуваат.
Една од причините зошто САД се толку често изневерени е тоа што во верзијата „теорија на игри“ што ја користат американските стратези, тие никогаш не разговараат со другата страна. Тие претпоставуваат дека веќе знаат што ќе направи противникот. Значи не им треба дипломатија, па постојано сме вовлечени во конфликти.
Стратегија за Црното Море
Ова е проект кој започна во 90-тите, а до вчера се предава без прекин – можеби е нешто ново, но веќе 30 години го имаме истиот план. Украина и Грузија беа клучни во тој проект. Зошто?
Затоа што САД научија се од Британците. Ние сме саканата Британска империја. А Британците сфатија веќе во 1853 (Палмерстон) дека Русија треба да биде опкружена на Црното Море и на тој начин да се спречи пристапот до Источниот Медитеран. Сè што гледаме денес е американски обид за тоа во 21 век. Идејата беше Украина, Романија, Бугарија, Турција и Грузија да формираат „Црноморски појас“ што ќе ја лиши Русија од статусот на еднаква сила меѓу себе. Бжежински напиша за тоа многу јасно. А пред него беше Макиндер со тезата „кој управува со центарот на евроазискиот континент (срцето), тој е Владетел на светот“. Така, овој план има долга историја, сè до Палмерстон наназад.
……Ја проживеав секоја американска администрација. Се сретнивав со претседателите и нивните тимови. Малку се промени од Клинтон, преку Буш, Обама, Трамп до Бајден. Можеби тие станаа полоши со текот на времето. Се споменува Бајден најлош. Можеби тоа е затоа што последните две години не беше целосно присутен, и тоа не го мислам злонамерно, туку сериозно. Американскиот политички спој е заеднички перформанс и медиумски манипулации. Можно е претседателот да не може нормално да функционира, а тоа вешто да се прикрива. Сите се прават дека не не гледаат затоа што е „непристојно“.
Проектот е развиен во 90-тите години, а дел од тој проект беше и бомбардирањето на Белград на 78 дена во 1999 година. Скршија држава додека ние се колнеме во принципот дека границата е „света“. Освен кога ќе го сменат САД, како со Косово, тогаш е ок.
Така беше и со Судан. Бунтот во Јужен Судан штотуку избувна така. Тоа беше „игротека“ на ЦИА. Мораме да сфатиме дека воената акција бара опрема, обука, бази, набавка на податоци, финансии – се од големите сили. Јужен Судан досега не го победи Северен Судан. Често доаѓав во Најроби и таму сретнав американски воени претставници, сенатори, сите заинтересирани за Судан. Тоа е дел од униполарната политика.
Проширувањето на НАТО започна во 1999 година со Унгарија, Полска и Чешка, а Русија беше многу незадоволна од тоа. И продолжи. Потоа дојде Џорџ Буш Помладиот. По 11 септември 2001 година, претседателот Путин ја понуди сета поддршка.
На 20 септември 2001 година (девет дена по терористичкиот напад врз кулите близначки н.з), САД одлучија да започнат седум војни за пет години. Генералот Весли Кларк (поранешен врховен командант на НАТО во 1999 година) сведочеше за тоа: отиде во Пентагон и му даде документ за „седум војни“. Тоа инаку беа војни на Бенјамин Нетанјаху, кој сакаше да ги „прочисти“ старите советски сојузници, и да ги отстрани оние што ги поддржуваат Хамас и Хезболах. Нетанјаху заклучи дека ќе има само една земја – Израел – која ќе ја контролира целата област, а кој ќе се спротивстави ќе биде отстранет (со помош на САД).
Тоа е американската политика до утрово. Тажно, можеби единствената разлика е дали САД ќе ја „поседуваат“ Газа наместо Израел, како што е сега.
Сите се долгорочни проекти не зависат од тоа дали се работи дека претседателот е Клинтон, Буш, Обама или некој друг. Тоа е дневно-политичка површина.
Вториот бран на проширување на НАТО се случи во 2004 година, кога се приклучија уште седум земји: трите балтички држави, Романија, Бугарија, Словенија и Словачка. Тогаш Русија веќе беше многу лута.
Всушност, се работеше за договорот, американски „трик“, што произлегува од нивното верување во униполарност. Како што сите знаат, Путин во 2007 година на Минхенската безбедносна конференција рече: „Доста„.
Што се случи во 2008 година? САД ѝ ја наметнаа на Европа (ЕУ) одлуката за проширување на НАТО во Украина и Грузија. Тоа беше долгорочен план.
Се сеќавам дека во мај 2008 година го слушав Сакашвили како зборува во Њујорк и си помислив: „Овој човек е луд“. Еден месец подоцна, избувна војна. САД му дадоа уверување дека ќе ја „спаси Грузија“, а на Вијеку му кажаа како Грузија е „за среќа Европа“. Па и сега … Денешните напори на европските политичари кои одат во Грузија и даваат поддршка таму, всушност ја туркаат во пропаст, а не ја спасуваат.
Виктор Јанукович беше избран за претседател на Украина во 2010 година. На платформата на неутралност на Украина. Русија тогаш воопшто немаше територијални претензии кон Украина. Го знам тоа, бидејќи тогаш бев таму. Единствено што се договорија Русите е продолжување на закупот на поморската база во Севастопол до 2042. Ништо друго – ниту Крим, ниту Донбас.
Идејата дека Путин ја „обновува руската империја“ е смешна пропаганда. Ако некој знае како навистина се одвивале настаните, сфаќа дека ова е детинесто гледиште.
САД одлучија Јанукович да биде отстранет. Ова се нарекува „промена на режимот“. Американската ЦИА има големо искуство. Ако некој не ви одговори, не преговарате со него, туку се обидувате да го урнете прво прикриено, а ако тоа не успее, тогаш со отворен притисок, и секако, секогаш тврдите дека противникот е агресорот и дека тој е „Хитлер“.
Овој наратив постојано се повторува: Садам Хусеин, Асад, Путин… Ова е единствениот модел на надворешна политика што им се презентира на граѓаните на САД. А медиумите верно го повторуваат тоа, бидејќи се е под контрола на американската влада.
Мајдан и неговите последици
Тоа е 2014 година. САД активно работеа на соборување на Јанукович. Сите знаеме за прислушуваниот телефонски разговор на мојата колешка од Колумбија, Викторија Нуланд и на американскиот амбасадор Џефри Пјат. Русите го пресретнале тој разговор и го ставиле на интернет. Слушајте го, многу е интересно. (Патем, сите актери во администрацијата на Бајден добија унапредување. Тоа е типично „напредување во кариерата“.)
…..Кога се случи Мајдан, тие веднаш ми рекоа: „Професоре Сакс, новиот украински премиер сака да те види поради економската криза“, бидејќи имам искуство во тоа. Отидов во Киев и ме прошетаа низ Мајдан, покажувајќи ми како САД платиле за собирање луѓе на плоштадот. Тоа се нарекува „спонтана револуција на достоинството“. Ве молам, да бидеме возрасни и да се запрашаме: од каде се таа организација, медиуми, автобуси, луѓе? Се е организирано и финансирано. И тоа не е тајна, освен што се крие од јавноста во Европа и САД.
….Потоа дојдоа договорите од Минск, особено Минск 2, кој беше моделиран по автономниот статус на Јужен Тирол. Белгијците го разбраа тоа многу добро – беше договорено источните делови на Украина во кои се зборува руски да имаат автономија. Ова беше едногласно поддржано од Советот за безбедност на ОOН. Но, САД и Украина не сакаа да го спроведат тој договор. Германија и Франција, кои беа гаранти („нормандски формат“) оставија се да пропадне. Тоа беше уште еден американски униполарен потег, а Европа повторно ја одигра својата вообичаена улога – тивка и бескорисна, иако официјално беше гарант на договорот Мнск 2.
Доналд Трамп дојде на првиот мандат, вооружувањето продолжи, илјадници луѓе загинаа во украинското гранатирање на Донбас. Договорот од Минск II не беше спроведен. Потоа дојде Џо Бајден. Повторно исто. Ги познавам овие луѓе. Порано бев член на Демократската партија, но сега не сум во ниту една, бидејќи двете партии се всушност исти. Со текот на времето, Демократите станаа целосни „воинборци„, како и повеќето од вашите парламентарци.
…На крајот на 2021 година Путин предложи два договори за безбедност, едниот со Европа, другиот со САД. Американците го одбија на 15 декември 2021 година. На почетокот на 2022 година имав едночасовен разговор со Џејк Саливан од Белата куќа. Го молев: „Џејк, избегнувај војна. Тоа можеш да го избегнеш само ако јавно изјавиш дека НАТО нема да се прошири во Украина“.
Тој (Саливан) ми одговори: „Ма, нема да го шириме НАТО во Украина, не грижи се“. Реков: „Џејк, рецитирај на јавноста“. Не сакаше: „Не, не можеме јавно да го кажеме“. Реков: „Па, дали ќе водите војна за нешто што наводно нема да се случи?“ Тој ми одговори: „Нема да биде војна, Џеф“. Верувај ми, тие не се премногу бистри луѓе.
Со нив се занимавам повеќе од 40 години и можам да кажам дека најчесто си зборуваат со себе, не со другите. Ја применуваат теоријата на игри во која не разговараат со другата страна, туку само пресметуваат „оптимална стратегија“. Тоа не се преговори, тоа не е мир. Тоа е едностран пристап.
Понатаму … Во 2019 година, корпорацијата РАНД го објави документот „Како да се прошири Русија“ – во основа, документот подразбираше како да се испровоцира Русија и да се предизвика нејзиниот колапс. Можеби да се смени тамошната влада или да се предизвика внатрешна нестабилност.
За време на телефонскиот разговор со Саливан, застанав на снегот и му реков: „Џејк, не оди во војна“. И тој тврдеше: „Стаорец нема да се случи“. Видовме што се случи еден месец подоцна. Не сакаа да преговараат, се беше отворено за НАТО. Идејата дека НАТО има право да доаѓа каде сака, а соседите немаат право да му се спротивстават е најотворено кажано – бесмислена идеја. Замислете Кина да гради воена база во Канада. САД сигурно не би го прифатил како „отворена врата“.
Европските политичари и лидери ги повторуваат овие флоскули. Тоа е „бејби геополитика“, ако не и помалку. Војната започна.
Војна во Украина и контрола на нуклеарното оружје
….Која беше намерата на Путин со оваа војна? Можам да ви кажам: тој сакаше да го принуди Зеленски да преговара за неутралност. И тоа се случи во рок од седум дена од почетокот на инвазијата. Видовме како. Мора да разберете, не треба да се прифаќа пропагандата дека Путин сакал да ја „освои“ цела Украина. Да бидеме сериозни. Целта беше да се спречи НАТО – а НАТО значи САД – да се распореди на границата со Русија. Ништо повеќе, ништо помалку.
Морам да напоменам една многу важна работа: зошто е тоа толку важно за Русија? Бидејќи САД еднострано се повлекоа од Договорот за антибалистички ракети (АБМ) во 2002 година, и со тоа ја уништија основната рамка за нуклеарно разоружување. Тој договор беше клучен за спречување на идејата за нуклеарен „прв удар“. Потоа САД почнаа да го распоредуваат ракетниот систем Егис во Полска во 2010 година, а потоа и во Романија. Тоа воопшто не и се допадна на Русија. Едно од отворените прашања во преговорите на крајот на 2021, и на почетокот на 2022 година беше: „Дали САД го задржуваат правото да распоредуваат ракетни системи во Украина? Блинкен на Лавров во јануари 2022 година му рече: „САД го задржуваат правото да стационираат ракетни системи онаму каде што Бог сака“.
Еве како се гордее наводниот „соработник“. И сега се уште зборуваат за враќање на ракетите со среден дострел во Германија, бидејќи САД еднострано се повлекоа од договорот ИНФ во 2019 година. Всушност што сакам да кажам – денес практично нема рамка за контрола на нуклеарното оружје.
Кога Зеленски по седум дена војна рече „ајде да преговараме“, јас детално знам што се случи, бидејќи разговарав со сите страни. За неколку недели имаше нацрт – договори одобрени од претседателот Путин и презентирани од Лавров со турско посредство. Летав во Анкара за да видам што точно прават турските посредници. Украина еднострано се откажа од речиси договорениот договор …
Крај на војната во Украина
Зошто? Затоа што САД така рекле!? Затоа што Велика Британија дополнително ја „зачини“ ситуацијата со тоа што на почетокот на април го испрати Борис Џонсон во Украина да „објасни“ се. И ако вашата безбедност е во рацете на Борис Џонсон, Господ на сите ќе ни помогне. Со Кит Стармер, изгледа, е уште полошо.
Звучи неверојатно, но тоа е вистина. Борис Џонсон објасни (може да го побарате и на интернет) дека се работи за западна хегемонија. Не се работи за Украина, туку за зачувување на западната хегемонија. Мајкл и јас се сретнавме во Ватикан со група во пролетта 2022 година, каде што во заеднички документ изјавивме дека ништо добро не може да излезе од оваа војна за Украина. Рековме дека треба веднаш да преговараме, бидејќи сè што е потребно ќе донесе огромни жртви, ризик од нуклеарна ескалација и веројатна загуба на војната за Украина.
Би сменил само еден збор од она што го пишувавме тогаш. Немаше ништо неточно во самиот текст. И откако САД ги одвратија преговарачите од договорот, околу милион Украинци се убиени или тешко повредени. Американските сенатори – кои, верувајте ми, се крајно цинични, корумпирани и бескрупулозни – велат дека ова се „најдобро потрошени пари“ затоа што ние сме Американци. Тоа е чист прокси – стаорец.
Еден од сенаторите до мене, Блументал, тоа отворено го кажува. Истото и на Мит Ромни. „Најдобро потрошените пари затоа што Американците не умираат“. Неверојатно.
Еве, до вчера тој проект пропадна. Идејата беше Русија едноставно да се повлече. Идејата цело време беше: „Русија нема да се осмели да се спротивстави“, како што тврдеше Бжежински уште во 1997 година. Американците мислеа дека ги држат сите адути и дека ќе победат со блефирање. Тие веруваа дека Русите навистина нема да се борат, дека нема да се мобилизираат. Веруваа дека ќе ги исклучат санкциите на СВИФТ, економските санкции исто така, дека ќе ги скршат ракетните системи HIMARS или ATACMS, а потоа и ловците Ф-16… Ова го слушам 70 години, и го следам последниве 56. Секој ден зборуваат глупости.
…Тоа е мојата земја, мојата влада. Знам се во детали. Многупати ги молев Украинците – имам некаква историја на соработка со нив, не е дека целта ми беше да се спротивставам на Украина, напротив, таму бев советник, искрено бев на нивна страна – им реков: „Спасете животи, зачувајте суверенитет, зачувајте територија. Бидете неутрални, не слушајте ги Американците“. Ја цитирав познатата изрека на Хенри Кисинџер: „Да се биде непријател на САД е опасно, но да се биде пријател на САД е катастрофално“. Истото важи и за Европа. Јас сум тажен.
Неколку зборови за Донал Трамп
Неколку зборови за Трамп. Трамп не сака да наследи губитничка позиција. Затоа, поверојатно е дека оваа војна ќе заврши, бидејќи Трамп и претседателот Путин ќе се согласат да ја прекинат. Ако Европа сепак се однесува воинствено, тоа нема многу да промени. Војната оди кон крајот па рецитирај им на колегите. Готово е. И тоа е затоа што Трамп не сака да го носи товарот на загубата на свој грб. Тука нема морално просветлување – тој едноставно не сака да биде врзан за губитничка кауза.
Страната што најмногу ќе има корист од неодамнешните решенија и предлози е самата Украина.
Друго е Европа. Вашата берза последниве денови расте поради страшни вести. Во оваа соба, ова може да предизвика бес, но всушност е најдобрата вест што можете да ја добиете. Се обидов да поттикнам некои европски лидери директно да разговараат со Москва. Повеќето од нив не сакаа да ме слушаат. Наместо да го посетите Киев, одете во Москва, разговарајте со вашите руски колеги. Значи вие сте Европа, 450 милиони луѓе и голема економија која многу вреди. Вие треба да бидете главниот економски партнер на Русија. (Патем, ако некој го интересира како САД го разнесоа Северниот тек, со задоволство би зборувал за тоа).
…Трампова е администрацијата е империјалистичка во служба. Големите сили доминираат во светот. Ќе прават што сакаат каде можат. Тоа ќе биде многу поефективно од она на Бајден, и Трамп ќе престане да губи проекти каде што останатите не плаќаат. Во моментов има повеќе жаришта, како Блискиот Исток. Не знаеме што ќе се случи понатаму.
Но, ако Европа имаше нормална политика, можеше да ја прекине војната. Можам да ви кажам како, но опција е и војна со Кина, па не тврдиме дека влегуваме во нова ера на мир. Само велам дека се појавува поинаква политичка констелација во која Европа треба да води своја надворешна политика. И не само надворешна политика на русофобија, туку вистинска политика која ја разбира позицијата на Русија, позицијата на Европа и американската логика. Политика која ќе се обидува да ги избегне САД да ја „окупираат“ Европа – што не е невозможно, ајде да се разбереме. Ние не се шегуваме и тие не се шегуваат. На Европа и треба вистинска надворешна политика, а не да се согласи на „половина средба“ со Трамп. Ако ве интересира како изгледа, јавете ми се подоцна.
Ве молиме, не поставувајте американски функционери на највисоки позиции во Европа. Поставувајте Европјани. Имајте европска надворешна политика. Долго ќе бидете соседи со Русија, па договорете се со неа. Има реални безбедносни проблеми, но вревата и русофобијата не ви ги решаваат безбедносните проблеми. Ниту придонесуваат за безбедноста на Украина. Тие само предизвикаа милион жртви во Украина, во овој американски авантуризам на кој вие се согласивте, а потоа станавте најгласни поддржувачи – и ништо не беше решено.
Блискиот исток и американската политика
На Блискиот Исток, инаку, САД целосно ја препуштија својата надворешна политика на Нетанјаху и тоа пред 30 години. Израелските лобија доминираат во американската политика, без сомнение. Би можел да објаснам како функционира. Тоа е многу опасно.
Се надевам дека Трамп нема да се заканува на неговата администрација, а уште полошо на палестинскиот народ, поради Нетанјаху – кого го сметам за воен злосторник, обвинет од МКС. Треба да му кажете – „доволно“.
Мора да постои палестинска држава во границите од 4 јуни 1967 година, во согласност со меѓународното право. Тоа е единственото решение за мир. Европа може да има и мирно соседство на Блискиот Исток. А единствена пречка е американското вето во Советот за безбедност на ООН. Ако Европа сака да има влијание, нека им каже на САД да се откажат од своето вето. Тука сте заедно со 180 други земји во светот. Против палестинската држава се само САД, Израел, Микронезија, Науру, Палау, Папуа Нова Гвинеја, Господин Малеј и Парагвај. Ете каде Европа може да гради влијание.
Во однос на JCPOA (договорот со Иран), Европа целосно пропадна. Најголемиот животен сон на Нетанјаху е војна меѓу САД и Иран, тој не се откажал од тоа и не е невозможно да се случи. Бидејќи САД немаат своја независна политика. Во тој регион ги води Израел. Тоа е трагично, но вистинито. Можеби Трамп ќе каже дека сака да ја врати надворешната политика во свои раце – кој знае. Се надевам дека е така.
Во врска со Кина
Конечно, што се однесува до Кина – Кина не е непријател. Кина е само успешна приказна. И затоа САД се плашат од Кина бидејќи кинеската економија е поголема од американската. И тоа е целата поента тука.
КОЈ Е ПРОФЕСОР ЏЕФРИ САКС:
Денес ни треба јасна мисла. Ја советувал владата на Полска во 1989 година, претседателот Горбачов 1990 и 1991 година, претседателот Елцин од 1991 до 1993 година, претседателот Кучма од Украина во 1993 и 1994 година.
Помогнав да се воведат естонските валути. Помагав и во неколку земји од поранешна Југославија, особено во Словенија. Сè од прва рака следиме 36 години. По Мајдан, новата влада ме покани во Киев и ме однесе на Мајдан, каде научив многу од прва рака. Јас сум во контакт со руските (лидерите од просторите на поранешниот СССР) повеќе од 30 години.
Добро ја познавам и американската политичка елита. Нашиот поранешен министер за финансии беше професор по макроекономија пред 51 година. Еве само да ви покажеме до каде е. Се познаваме добро половина век. Ги познавам сите овие луѓе.
Ова го кажувам за да разберете дека тоа што сакам да го објаснам не е претерано, ниту идеолошко. Тоа е мое лично искуство во овој период. Според моето разбирање за настаните што и се случија на Европа во многу контексти – не само во врска со кризата во Украина, туку и во врска со Србија во 1999 година, војните на Блискиот Исток (Ирак, Сирија), како и војните во Африка (Судан, Сомалија, Либија) – во голема мера станува збор за војни што ги водеа и предизвикаа САД. Можеби ќе се изненадите од тоа, можеби некој ќе ме обвини мене, но јас тоа го видов.
Џефри Сакс е еден од најпознатите економисти во светот, со долгогодишно искуство на Универзитетот Колумбија и пред тоа на Харвард. Тој се здоби со глобална репутација како советник на влади во повеќе од 100 земји, вклучувајќи ги Полска, Русија, Украина и поранешна Југославија. Сакс се истакна во креирањето на програмите за стабилизација и економски реформи, а познат е и по работата на одржливиот развој, особено преку Обединетите Нации (ООН), каде со години работеше како специјален советник на генералниот секретар за Милениумските развојни цели и Целите за одржлив развој. Таа единствена позадина – економија, геополитика и хуманитарен ангажман – му овозможи да биде сведок и активно да обликува многу клучни настани од нашето време.
Преземено од: Kapital.mk